Biblioteka i dom kultury prowadzą BIP, bo są instytucjami kultury z osobowością prawną nabytą z chwilą wpisu do rejestru organizatora (art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej). To podmioty z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Publikują m.in. statut, dyrektora, regulaminy, finanse i kontrole.
To poradnik dla dyrektora i redaktora BIP: co publikować, które przepisy wprost odsyłają do BIP i o czym zapomina organizator.
Instytucja kultury jako podmiot obowiązany
Jednostki samorządu terytorialnego prowadzą działalność kulturalną, tworząc samorządowe instytucje kultury (art. 9 ust. 1 ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, dalej: UODK). Formami tej działalności są m.in. biblioteki, domy kultury, muzea, galerie i ogniska artystyczne (art. 2 UODK). Każda taka instytucja ma obowiązek z art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej (dalej: UDIP), także mała biblioteka gminna z jednym etatem.
Kilka sytuacji, które budzą wątpliwości:
- Biblioteka w strukturze ośrodka kultury. Biblioteka publiczna może wchodzić w skład innej instytucji kultury (art. 18 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach). Wtedy BIP prowadzi połączona instytucja, a biblioteka ma w nim swój dział.
- Filie i punkty biblioteczne nie są odrębnymi podmiotami. Ich adresy i godziny otwarcia publikujesz w BIP biblioteki.
- Strona w BIP gminy. Instytucja kultury jest osobną osobą prawną, więc potrzebuje własnej strony podmiotowej BIP i karty na stronie głównej BIP, a nie zakładki w BIP urzędu.
Co publikuje biblioteka i dom kultury
| Dział | Co publikujesz | Podstawa |
|---|---|---|
| Dane instytucji | nazwa, adres, filie, godziny otwarcia, e-mail, adres do e-Doręczeń | art. 6 ust. 1 pkt 2 UDIP |
| Akt o utworzeniu i statut | uchwała organizatora i aktualny tekst statutu | art. 13 ust. 1 i 2 UODK, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a UDIP |
| Regulamin organizacyjny | nadany przez dyrektora po zasięgnięciu opinii organizatora | art. 13 ust. 3 UODK |
| Dyrektor | imię i nazwisko, data powołania, okres powołania (od 3 do 7 lat w instytucji innej niż artystyczna) | art. 15 ust. 2 UODK, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d UDIP |
| Program działania | program z umowy organizatora z dyrektorem | art. 15 ust. 5 i 5a UODK |
| Regulaminy dla użytkowników | regulamin biblioteki (nadaje go dyrektor), cennik usług odpłatnych, regulaminy zajęć | art. 14 ust. 2-4 ustawy o bibliotekach, art. 6 ust. 1 pkt 3 UDIP |
| Finanse | plan finansowy ustalony przez dyrektora, roczne sprawozdanie finansowe zatwierdzone przez organ wykonawczy organizatora (w gminie wójta) | art. 27 ust. 3 i art. 29 ust. 5 UODK, art. 6 ust. 1 pkt 5 UDIP |
| Kontrole | protokoły i wystąpienia pokontrolne (organizator, regionalna izba obrachunkowa, inne organy) | art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret drugie UDIP |
| Zamówienia | ogłoszenia o zamówieniach kulturalnych od 170 000 zł i informacje o ich udzieleniu | art. 37a i 37d UODK |
| Ochrona małoletnich | standardy w wersji zupełnej i skróconej | art. 22b i 22c ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich |
| Dostępność, RODO, wnioski | deklaracja dostępności, klauzula informacyjna, dane inspektora ochrony danych, jak złożyć wniosek | art. 10 ustawy o dostępności cyfrowej, RODO, art. 8 ust. 4 UDIP |
Program dyrektora: 7 dni od powołania
Przed powołaniem dyrektora organizator zawiera z nim umowę, w której strony określają warunki organizacyjno-finansowe i program działania instytucji (art. 15 ust. 5 UODK). Program podaje się do publicznej wiadomości w terminie 7 dni od dnia powołania dyrektora: organizator na swojej stronie podmiotowej w BIP albo instytucja kultury na swojej stronie internetowej (art. 15 ust. 5a UODK).
Przepis pozwala wybrać miejsce, ale nie zwalnia z publikacji. Najprościej ustalić z gminą, kto publikuje, i podlinkować program z drugiego miejsca. Mieszkaniec, który szuka programu w BIP instytucji, powinien go tam znaleźć albo trafić do niego jednym kliknięciem.
Zamówienia kulturalne od 170 000 zł
Ustawy Prawo zamówień publicznych nie stosuje się do zamówień poniżej progów unijnych z zakresu działalności kulturalnej, np. na organizację wystaw, koncertów i festiwali albo gromadzenie materiałów bibliotecznych (art. 11 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych). UODK ma jednak dla nich własne zasady jawności:
- Przy wartości równej lub wyższej niż 170 000 zł instytucja zamieszcza ogłoszenie o zamówieniu na swojej stronie podmiotowej BIP (art. 37a UODK).
- Zamówienie udziela się w sposób przejrzysty i z równym traktowaniem zainteresowanych (art. 37b).
- Nie udostępnia się informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa, jeśli wykonawca zastrzegł je najpóźniej przed zawarciem umowy (art. 37c).
- Po wyborze instytucja niezwłocznie zamieszcza w BIP informację o udzieleniu zamówienia z nazwą wykonawcy albo informację o nieudzieleniu zamówienia (art. 37d).
Rejestr instytucji kultury: zadanie organizatora
Rejestr prowadzi organizator (art. 14 ust. 1 UODK), a jego zawartość obejmuje m.in. imię i nazwisko dyrektora i jego zastępców (art. 14 ust. 1a). Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 stycznia 2012 r. w sprawie sposobu prowadzenia i udostępniania rejestru instytucji kultury wymaga, żeby rejestr, informacja o nim i sposób udostępniania danych były w BIP organizatora (§ 10 ust. 1). Otwarty dostęp do rejestru jest bezpłatny i odbywa się przez stronę BIP organizatora (§ 10 ust. 3).
Częsty problem: rejestr w BIP gminy pokazuje dyrektora sprzed lat albo go nie ma. Po każdej zmianie dyrektora lub statutu poproś gminę o aktualizację wpisu.
Nabory i konkurs na dyrektora
Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych wymienia w art. 2 m.in. gminne jednostki budżetowe i samorządowe zakłady budżetowe. Instytucja kultury jest osobą prawną, więc nabory prowadzi zwykle według własnego regulaminu. Ogłoszenie w BIP jest wtedy dobrą praktyką, nie wymogiem tej ustawy.
Kandydata na dyrektora można wyłonić w konkursie (art. 16 ust. 1 UODK), a w instytucjach z wykazu ministra konkurs jest co do zasady obowiązkowy (art. 16 ust. 2 i 3). Konkurs ogłasza i przeprowadza organizator.
Typowe błędy w BIP instytucji kultury
- Lista dłużników biblioteki. Nazwiska czytelników, którzy nie oddali książek, nie są informacją o działalności instytucji. Nie publikuj ich w BIP ani na stronie.
- Zdjęcia dzieci z zajęć. BIP nie jest galerią. Relacje z wydarzeń zostaw na stronie internetowej, na podstawie zgód rodziców.
- Brak programu dyrektora. Ani gmina, ani instytucja nie opublikowała programu z art. 15 ust. 5a UODK.
- Nieaktualny regulamin biblioteki. Regulamin w BIP podaje stare opłaty albo godziny otwarcia sprzed remontu.
- Statut tylko w BIP gminy. Opublikuj tekst w BIP instytucji albo podlinkuj uchwałę.
- Standardy ochrony małoletnich tylko na tablicy. Art. 22c ust. 7 wymaga także publikacji na stronie internetowej, w wersji zupełnej i skróconej. Zobacz standardy ochrony małoletnich w BIP.
- Plakaty zamiast tekstu. Ogłoszenie o naborze czy zamówieniu jako grafika z plakatu jest niedostępne dla czytnika ekranu. Zobacz dostępny PDF w BIP.
Lista kontrolna dla dyrektora
- Własna strona podmiotowa BIP i aktualna karta na gov.pl/web/bip
- Wyznaczony redaktor i zastępca (zarządzenie dyrektora)
- Akt o utworzeniu, aktualny statut i regulamin organizacyjny
- Dyrektor z okresem powołania, program działania (lub odnośnik do BIP organizatora)
- Regulamin biblioteki lub regulaminy zajęć z aktualnymi opłatami
- Plan finansowy i roczne sprawozdanie finansowe
- Protokoły i wystąpienia pokontrolne
- Ogłoszenia o zamówieniach kulturalnych od 170 000 zł i informacje o ich udzieleniu
- Standardy ochrony małoletnich w wersji zupełnej i skróconej
- Procedura zgłoszeń wewnętrznych, jeśli instytucja zatrudnia 50 osób lub więcej
- Deklaracja dostępności zaktualizowana do 31 marca
- Wpis w rejestrze instytucji kultury w BIP gminy jest aktualny
Jak pomaga Polski BIP
Polski BIP ma gotowe menu przedmiotowe dla biblioteki i domu kultury, szablon standardów ochrony małoletnich w obu wersjach i kreator ogłoszeń z polami do wypełnienia. Metryczka uzupełnia się sama, więc BIP prowadzi jedna osoba bez informatyka. Gmina może objąć jedną ofertą urząd, bibliotekę i dom kultury, każde z własną stroną podmiotową; wspólny panel z podglądem wszystkich jednostek jest w przygotowaniu. Więcej na stronie BIP dla biblioteki i domu kultury, pełna lista obowiązków w tekście Co musi zawierać BIP.
Źródła
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz.U. 2022 poz. 902 (ISAP, PDF)
- Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, t.j. Dz.U. 2026 poz. 457 (ISAP)
- Rozporządzenie MKiDN z dnia 26 stycznia 2012 r. w sprawie sposobu prowadzenia i udostępniania rejestru instytucji kultury, Dz.U. 2012 poz. 189 (ISAP)
- Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach, t.j. Dz.U. 2022 poz. 2393 (ISAP)
- Ustawa z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 793 (ISAP)
- Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, t.j. Dz.U. 2026 poz. 110 (ISAP)