Po wpłynięciu petycji niezwłocznie publikujesz jej skan i datę złożenia, a potem aktualizujesz informację o przebiegu sprawy (art. 8 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach). Dane wnoszącego podajesz tylko za jego zgodą (art. 4 ust. 3). Do 30 czerwca każdego roku publikujesz zbiorczą informację o petycjach rozpatrzonych w roku poprzednim (art. 14). Ustawa mówi o stronie internetowej, w praktyce to zwykle BIP.
Kiedy pismo jest petycją
O tym, czy pismo jest petycją, decyduje treść żądania, a nie jego tytuł ani forma (art. 3 ustawy o petycjach). Przedmiotem petycji może być żądanie zmiany przepisów, podjęcia rozstrzygnięcia albo innego działania w sprawie wnoszącego, życia zbiorowego lub wartości wymagających ochrony, w zakresie zadań i kompetencji adresata (art. 2 ust. 3). Petycję może złożyć osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna albo grupa tych podmiotów (art. 2 ust. 1), na piśmie albo elektronicznie (art. 4 ust. 1).
Pismo nazwane „petycją”, które jest w istocie skargą na pracownika albo wnioskiem o informację publiczną, rozpatrujesz w trybie właściwym dla jego treści. I odwrotnie: „wniosek mieszkańców” o budowę chodnika może być petycją. Wniosek o informację publiczną opisujemy osobno w tekście Wniosek o udostępnienie informacji publicznej.
Kto rozpatruje petycje w gminie
Petycję złożoną do organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego rozpatruje ten organ (art. 9 ust. 2 ustawy o petycjach). W gminie rada rozpatruje petycje składane przez obywateli i powołuje w tym celu komisję skarg, wniosków i petycji (art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym). Petycje kierowane do wójta, burmistrza czy prezydenta miasta rozpatruje organ wykonawczy.
Adresat niewłaściwy przesyła petycję właściwemu podmiotowi niezwłocznie, nie później niż w 30 dni od jej złożenia, i zawiadamia o tym wnoszącego (art. 6 ust. 1). W BIP warto to odnotować w informacji o petycji, żeby było widać, co się z nią stało.
Co publikujesz po wpłynięciu petycji
Art. 8 ust. 1 ustawy o petycjach wymaga niezwłocznego zamieszczenia informacji zawierającej:
- odwzorowanie cyfrowe (skan) petycji,
- datę jej złożenia,
- imię i nazwisko albo nazwę wnoszącego lub podmiotu, w interesie którego petycję złożono, ale tylko jeśli wyraził zgodę na ujawnienie danych (art. 4 ust. 3).
Informację niezwłocznie aktualizujesz o dane dotyczące przebiegu postępowania, w szczególności o zasięgane opinie, przewidywany termin i sposób załatwienia petycji (art. 8 ust. 2). Każda aktualizacja powinna być widoczna w rejestrze zmian, żeby mieszkaniec widział, kiedy pojawiła się nowa informacja. Zobacz Rejestr zmian w BIP.
Petycję rozpatruje się bez zbędnej zwłoki, nie później niż w 3 miesiące od złożenia (art. 10 ust. 1). Jeśli okoliczności niezależne od podmiotu uniemożliwiają rozpatrzenie w tym terminie, termin przedłuża się, nie dłużej niż o kolejne 3 miesiące (art. 10 ust. 3). Przedłużenie i jego przyczynę również wpisz do informacji o petycji.
Przy petycji wielokrotnej, czyli kilku petycjach w tej samej sprawie rozpatrywanych łącznie, na stronie internetowej ogłaszasz okres oczekiwania na dalsze petycje, nie dłuższy niż 2 miesiące (art. 11 ust. 2), a potem sposób załatwienia (art. 11 ust. 4). To ogłoszenie zastępuje zawiadomienie wnoszących.
Skan petycji a dane osobowe
Ustawa wymaga skanu, a skan petycji niemal zawsze zawiera dane osobowe: imię, nazwisko i adres wnoszącego (art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2), podpisy, często listę poparcia z danymi wielu osób. Jeśli nie ma zgody z art. 4 ust. 3, przed publikacją usuń te dane ze skanu.
To nie jest formalność. W komunikacie z 25 maja 2026 r. UODO poinformował o karze 7 700 zł dla Myślenic za opublikowanie w BIP niezanonimizowanej petycji zawierającej dane 749 osób. Plan kontroli sektorowych UODO na 2026 r. obejmuje BIP-y gmin i powiatów, w tym anonimizację publikowanych dokumentów.
Jak anonimizować skan:
- usuń dane trwale, w programie, który wycina tekst i obraz, a nie przez nałożenie czarnego prostokąta,
- sprawdź wynik: zaznacz i skopiuj fragment, w którym były dane,
- wyczyść metadane pliku PDF (autor, tytuł, historia),
- przy ukrytym fragmencie podaj zakres wyłączenia, podstawę prawną i osobę, która wyłączyła jawność (art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej),
- dodaj obok skanu treść żądania w HTML, żeby petycję mógł przeczytać czytnik ekranu.
Szczegóły w tekstach Anonimizacja dokumentów w BIP i Skan bez warstwy tekstowej.
Informacja zbiorcza o petycjach do 30 czerwca
Art. 14 ustawy o petycjach wymaga, by co roku, do 30 czerwca, podmiot właściwy do rozpatrzenia petycji zamieścił na swojej stronie internetowej lub stronie urzędu zbiorczą informację o petycjach rozpatrzonych w roku poprzednim. Przy petycjach do rady gminy, rady powiatu i sejmiku obowiązek ma sam organ stanowiący. Informacja zawiera w szczególności dane o liczbie, przedmiocie i sposobie załatwienia petycji.
Prosty wzór w formie tabeli:
| Lp. | Data złożenia | Przedmiot petycji | Sposób załatwienia | Odnośnik |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 14.02.2025 | budowa przejścia dla pieszych przy ul. Szkolnej | uwzględniona częściowo, zadanie w planie na 2026 r. | link do informacji o petycji w BIP |
| 2 | 03.06.2025 | zmiana godzin pracy biblioteki | nieuwzględniona, uzasadnienie w odpowiedzi | link do informacji o petycji w BIP |
Pod tabelą podaj łączną liczbę petycji. W tabeli nie podawaj nazwisk wnoszących, nawet jeśli wyrazili zgodę przy pojedynczej petycji; wystarczy odnośnik do informacji o petycji.
Jeśli w poprzednim roku nie rozpatrzono żadnej petycji, przepis nie mówi tego wprost, ale dobrą praktyką jest opublikowanie krótkiej informacji „W roku 2025 nie rozpatrzono żadnej petycji”. Kontrolujący i mieszkańcy widzą wtedy, że obowiązek nie został pominięty.
Gdzie w BIP publikować petycje
Ustawa mówi o „stronie internetowej podmiotu rozpatrującego petycję lub urzędu go obsługującego”. W większości urzędów to BIP, bo tam są metryczka i rejestr zmian, a mieszkańcy szukają tam spraw rady. Dobra struktura:
- kategoria „Petycje” w menu przedmiotowym, z podkategoriami według lat,
- osobna informacja dla każdej petycji, pod stałym adresem, aktualizowana o przebieg,
- informacja zbiorcza za dany rok na początku kategorii,
- odnośnik do petycji z porządku obrad sesji i z protokołu komisji skarg, wniosków i petycji.
Pełną listę obowiązkowych publikacji znajdziesz w tekście Co musi zawierać BIP.
Lista kontrolna petycji w BIP
- Kategoria „Petycje” w menu przedmiotowym
- Skan i data złożenia opublikowane niezwłocznie po wpłynięciu (art. 8 ust. 1)
- Dane wnoszącego tylko przy zgodzie z art. 4 ust. 3
- Skan zanonimizowany trwale, z adnotacją z art. 8 ust. 5 UDIP
- Lista poparcia bez danych osób, które ją podpisały
- Aktualizacje o opinie, termin i sposób załatwienia (art. 8 ust. 2)
- Termin 3 miesięcy, a przy przedłużeniu jego przyczyna (art. 10)
- Informacja zbiorcza za poprzedni rok do 30 czerwca (art. 14)
Jak pomaga Polski BIP
W Polskim BIP każda petycja ma stały adres i metryczkę, a każda aktualizacja o przebiegu sprawy trafia do rejestru zmian, więc widać, kiedy ją dodano. Przy ukryciu fragmentu system wymaga podania zakresu, podstawy prawnej i osoby, która wyłączyła jawność. Asystent anonimizacji wykrywający dane w skanach i przypomnienie o informacji zbiorczej do 30 czerwca są w przygotowaniu. Zobacz BIP dla gmin.
Źródła
- Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach, t.j. Dz.U. 2018 poz. 870 (ELI)
- Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (ISAP)
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz.U. 2022 poz. 902 (ISAP, PDF)
- UODO: kara za opublikowanie niezanonimizowanej petycji (Myślenice)