Deklarację dostępności w BIP przygotowuje się jako stronę HTML (nie PDF) według wymagań Ministra Cyfryzacji w wersji 2.0 z 31 lipca 2024 r. Elementy deklaracji oznacza się identyfikatorami a11y-*, a link do niej umieszcza się w stopce każdej podstrony. Obowiązek wynika z art. 10 ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Deklarację trzeba przeglądać i aktualizować co najmniej raz w roku, do 31 marca, a za jej brak lub wady grozi kara do 5 000 zł.
Dlaczego deklaracja jest ważna akurat w BIP
BIP to strona, którą Minister Cyfryzacji może objąć monitoringiem tak samo jak główną stronę urzędu czy szkoły. Wyniki ostatnich monitoringów pokazują skalę problemu:
| Rok monitoringu | W pełni zgodne | Częściowo zgodne | Niezgodne |
|---|---|---|---|
| 2024 (100 stron) | 0 | 75 | 25 |
| 2025 (100 stron) | 0 | 79 | 21 |
W 2024 r. najczęstsze błędy dotyczyły kryteriów WCAG: 1.3.1 Informacje i relacje (97% stron), 2.4.2 Tytuł strony (90%), 2.4.4 Cel linku (87%) i 4.1.2 Nazwa, rola, wartość (85%). W BIP-ach te błędy biorą się zwykle ze skanów bez tekstu, tabel zrobionych z obrazków, linków „pobierz” i „więcej” bez kontekstu oraz identycznych tytułów wszystkich podstron.
Wniosek praktyczny: uczciwa deklaracja „częściowo zgodna” z listą problemów jest lepsza niż deklaracja „w pełni zgodna”, której stan strony nie potwierdza.
Co musi zawierać deklaracja
Treść deklaracji wynika z art. 10 ustawy o dostępności cyfrowej, a jej forma z wymagań Ministra Cyfryzacji. W praktyce deklaracja ma następujące części:
- Wstęp: nazwa podmiotu i adres strony, której dotyczy deklaracja (BIP ma swoją, główna strona swoją).
- Daty: data publikacji strony i data jej ostatniej istotnej aktualizacji.
- Status zgodności: zgodna, częściowo zgodna albo niezgodna z ustawą.
- Treści niedostępne: konkretna lista problemów i, jeśli dotyczy, powołanie się na wyłączenia lub nadmierne koszty.
- Przygotowanie deklaracji: data sporządzenia i aktualizacji deklaracji oraz sposób oceny (samoocena albo ocena przez podmiot zewnętrzny).
- Informacje zwrotne i kontakt: osoba do kontaktu, e-mail, telefon.
- Procedura: jak złożyć żądanie zapewnienia dostępności lub dostępu alternatywnego. Podmiot ma 7 dni na realizację, a jeśli to niemożliwe, informuje o terminie, który nie może przekroczyć 2 miesięcy.
- Dostępność architektoniczna: opis budynku i wejść, dostępność dla osób z psem asystującym, informacja o tłumaczu języka migowego.
- Aplikacje mobilne: jeśli podmiot je udostępnia.
Identyfikatory a11y
Wymagania w wersji 2.0 zakładają, że poszczególne elementy deklaracji są oznaczone w kodzie HTML stałymi identyfikatorami z prefiksem a11y- (np. dla nazwy podmiotu, dat publikacji i aktualizacji, statusu zgodności czy danych kontaktowych). Dzięki temu deklaracje da się automatycznie zbierać i porównywać w monitoringu. Listę identyfikatorów i ich kolejność weź z aktualnej wersji dokumentu Ministra Cyfryzacji na gov.pl, a nie z deklaracji innej jednostki, bo wiele z nich powstało według starszych wzorów.
Pozostałe wymogi formalne:
- deklaracja jest stroną HTML w tym samym serwisie,
- link do niej znajduje się w stopce na każdej podstronie,
- sama deklaracja spełnia WCAG 2.1 AA (nagłówki, czytelne listy, kontrast).
Jak przygotować pierwszą deklarację krok po kroku
- Ustal zakres. Jedna deklaracja dla BIP, osobna dla strony internetowej. Nie kopiuj deklaracji ze strony szkoły do BIP.
- Sprawdź stronę. Wybierz reprezentatywną próbkę: stronę główną, kilka list, kilka dokumentów, formularz wniosku, wyszukiwarkę, 5-10 załączników PDF. Sprawdź je narzędziem automatycznym i ręcznie (klawiatura, powiększenie 200%, czytnik ekranu na kilku stronach).
- Spisz problemy po ludzku. „Część uchwał z lat 2015-2019 jest opublikowana jako skany bez warstwy tekstowej” jest lepsze niż „niektóre treści mogą być niedostępne”.
- Wybierz status. Jeśli lista problemów nie jest pusta, status to „częściowo zgodna”.
- Uzupełnij kontakt i procedurę. Wskaż realną osobę, która odpowie na żądanie w 7 dni.
- Opisz budynek. Wejście, winda, toalety, parking, pies asystujący, tłumacz PJM.
- Opublikuj jako HTML z identyfikatorami a11y i dodaj link w stopce.
Aktualizacja do 31 marca: lista kontrolna
Raz w roku, najpóźniej do 31 marca (art. 11 ustawy o dostępności cyfrowej), a także niezwłocznie po zmianach, które mogą wpłynąć na dostępność BIP:
- Ponownie sprawdź próbkę stron i nowych dokumentów z ostatniego roku
- Usuń z listy problemy, które naprawiono, dopisz nowe
- Zweryfikuj status zgodności
- Zaktualizuj datę aktualizacji deklaracji
- Sprawdź, czy osoba kontaktowa, e-mail i telefon są aktualne
- Sprawdź opis dostępności architektonicznej (remonty, przeprowadzki)
- Sprawdź, czy link w stopce działa na każdej podstronie
- Porównaj identyfikatory a11y z aktualnymi wymaganiami Ministra Cyfryzacji
- Zapisz w rejestrze zmian i w dokumentacji, kto i kiedy dokonał przeglądu
Dobrze jest wpisać 31 marca do kalendarza obowiązków razem z innymi terminami, np. informacją zbiorczą o petycjach do 30 czerwca.
Kary i monitoring
Monitoring prowadzi Minister Cyfryzacji. Ustawa o dostępności cyfrowej przewiduje kary pieniężne:
| Uchybienie | Kara maksymalna | Kiedy może zostać nałożona |
|---|---|---|
| Strona niespełniająca wymagań dostępności | do 10 000 zł | po trzech monitoringach |
| Brak lub nieprawidłowa deklaracja dostępności | do 5 000 zł | po dwóch monitoringach |
Kara nie jest więc pierwszą reakcją, ale zalecenia z monitoringu trzeba potraktować poważnie, bo kolejny monitoring sprawdza ich wykonanie.
Deklaracji dostępności nie należy mylić z raportem o stanie zapewniania dostępności, który podmioty publiczne składają co 4 lata na podstawie art. 11 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Ostatni termin minął 31 marca 2025 r., następny przypada w 2029 r.
WCAG 2.1 czy 2.2
Załącznik do ustawy o dostępności cyfrowej odwołuje się dziś do WCAG 2.1 na poziomie AA i to ten standard wpisujesz w deklaracji. 2 września 2026 r. opublikowano normę EN 301 549 v4.1.1, która opiera się na WCAG 2.2. Jej przywołanie w Dzienniku Urzędowym UE spodziewane jest pod koniec 2026 r. Rozsądnie jest już teraz poprawiać stronę pod WCAG 2.2 AA (np. wielkość celów dotykowych, widoczność fokusu), żeby zmiana normy nie wymagała przebudowy.
Typowe błędy w deklaracjach BIP
- deklaracja w PDF lub jako skan podpisanego pisma,
- data aktualizacji sprzed kilku lat,
- status „zgodna” przy widocznych skanach bez tekstu,
- kontakt do osoby, która już nie pracuje,
- jedna wspólna deklaracja dla strony szkoły i BIP prowadzonych w różnych systemach,
- brak linku w stopce albo link tylko na stronie głównej.
W Polskim BIP wzór deklaracji ze strukturą a11y-* jest częścią szablonu, a system przypomina o przeglądzie przed 31 marca. Więcej o tym, jak system pilnuje dostępności treści przy publikacji, na stronie Funkcje i w demo BIP. Pozostałe obowiązki znajdziesz w tekstach Co musi zawierać BIP i BIP w szkole i przedszkolu oraz na stronie Zgodność z prawem.